18 Φεβρουαρίου 2010

Παιδί εκτός εαυτού... έμαθε να γαληνεύει;


Άρθρο της Michele Borba

Είναι δύσκολο στις μέρες μας να βρεθεί ένας γονιός που να μην ανησυχεί για την συναισθηματική υγεία του παιδιού του. Και μάλλον σωστά! Σαν σύμβουλος σχολείων, μια από τις μεγαλύτερες τάσεις που διαβλέπω σε όλα τα παιδιά είναι η αυξανόμενη επιθετική τάση και ο θυμός. Ανεξάρτητα από το εάν το ομολογούμε ή όχι, η σταθερά προβαλλόμενες εικόνες βίας στην τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια, το Internet, τον κινηματογράφο, στη μουσική και τις εφημερίδες βλάπτουν την παιδική ψυχολογία. Το αποτέλεσμα: πάρα πολλά παιδιά απευαισθητοποιούνται αναφορικά με τη βία και διδάσκονται πως ο θυμός είναι ο μόνος τρόπος για να λύσουν τα προβλήματά τους.

Ενώ αυτά είναι τα κακά νέα, υπάρχουν και καλά νέα και αυτά είναι: η βία διδάσκεται, αλλά το ίδιο και ηρεμία! Τα παιδιά μπορούν να διδαχθούν περισσότερο εποικοδομητικούς τρόπους για να εκφράζουν το θυμό τους. Υπάρχουν τρόποι που έχουν δοκιμαστεί και είναι θετικοί και ανταποδοτικοί, υπάρχουν απλές τεχνικές που όταν εφαρμοστούν σταθερά θα λειτουργήσουν. Διδάξτε στα παιδιά σας τους παρακάτω τρόπους για να μπορούν να εμποδίσουν την τάση τους για επιθετική συμπεριφορά, κάτι που βασανίζει πολλά σημερινά παιδιά.

Πρότυπο ηρεμίας – Ο καλύτερος τρόπος για να διδάξετε τον τρόπο που θα χειριστεί το παιδί το θυμό του εποικοδομητικά είναι να του δώσετε το παράδειγμα! Στο κάτω-κάτω δεν θα μάθεις πως να καλμάρεις τα νεύρα σου διαβάζοντας για τον θυμό από ένα βιβλίο, αλλά με το να δεις κάποιον να καλμάρει. Για παράδειγμα: εκνευριστήκατε από μια κακή συμπεριφορά κάποιου υπαλλήλου που δεν σας εξυπηρέτησε, μην αφήνετε το θυμό σας να ξεσπάσει και να σας δει το παιδί. Συζητήστε με το παιδί για το πόσο εκνευρισμένοι είσαστε και πείτε του ‘θα κάνω μια βόλτα για να ηρεμήσω’. Είναι σίγουρο πως το παιδί σε ανάλογη στιγμή θα μιμηθεί το παράδειγμά σας.

Ηρεμήστε – ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της διαπαιδαγώγησης είναι, όταν το παιδί κατευθύνει το θυμό του εναντίον σας. Εάν δεν είστε προσεκτικοί, θα ανακαλύψετε πως ο θυμός του θα τροφοδοτείται από συγκινήσεις που ποτέ δεν μπορούσατε να φανταστείτε. Να είστε προσεκτικοί: ο θυμός είναι μεταδοτικός. Είναι καλύτερα να θέσετε κανόνα στο σπίτι σας από την αρχή. ‘Σ’ αυτό το σπίτι λύνουμε τα προβλήματά μας όταν είμαστε νηφάλιοι και ελέγχουμε τον εαυτό μας’, ενώ συνεχώς θα τροφοδοτείτε αυτόν τον κανόνα. Από την επόμενη φορά κιόλας, όταν το παιδί είναι θυμωμένο και απαιτεί μια γρήγορη λύση, μπορείτε να του πείτε: ‘χρειάζομαι χρόνο, θα το συζητήσουμε αργότερα’, και βγείτε έξω ήρεμα χωρίς να ανταπαντήσετε. Μια μητέρα είχε ομολογήσει πως σε εκρήξεις θυμού του παιδιού της, κλειδώνονταν στο μπάνιο και δεν έβγαινε παρά μόνον όταν τα... πνεύματα ηρεμούσαν. Επαναλήφθηκε πολλές φορές αυτό το σκηνικό, μέχρι που το παιδί συνειδητοποίησε πως δεν μπορούσε να λυθεί το πρόβλημα παρά μόνον όταν ηρεμούσε και είχε αυτοέλεγχο.

Αναπτύξτε ένα συναισθηματικό λεξιλόγιο – πολλά παιδιά εμφανίζουν θυμό επειδή απλά δεν γνωρίζουν τον τρόπο να εκφράσουν τη ματαίωση που αισθάνονται με κάποιον άλλον τρόπο. Κλωτσούν, στριγκλίζουν, βρίζουν, χτυπούν ή πετούν αντικείμενα, ίσως γιατί είναι ο μοναδικός τρόπος που ξέρουν για να δείξουν τα συναισθήματά τους. Το να ρωτήσεις αυτό το παιδί για το ‘πώς αισθάνεται’ είναι ανεδαφικό, γιατί το πιο πιθανό είναι πως δεν έχει μάθει τις λέξεις για να εκφράσει τα συναισθήματά του. Για να βοηθήσετε το παιδί να εκφράσει το θυμό του, δημιουργείστε μαζί έναν πίνακα με λεξιλόγιο που αφορά συναισθήματα: ‘Για να σκεφθούμε μαζί ποιές λέξεις θα μπορούσαμε να πούμε, όταν είμαστε θυμωμένοι’ και μετά γράψτε τη λίστα. Μερικές λέξεις-κλειδιά είναι: θυμός, τρέλα, ματαίωση, έξαλλος, εκνευρισμένος, εξοργισμένος. Γράψτε τις σ’ ένα χαρτί, κρεμάστε τις σ’ ένα εμφανές σημείο και εξασκηθείτε μαζί στη χρήση τους. Όταν το παιδί σας είναι θυμωμένο, χρησιμοποιείστε τις λέξεις ώστε να μπορεί να τις εφαρμόσει και πρακτικά: ‘πράγματι φαίνεσαι θυμωμένος, θα ήθελες να το συζητήσεις;’ Ή ‘φαίνεσαι πραγματικά εξοργισμένος, μήπως έχεις ανάγκη να κάνεις μια βόλτα;’ Μετά προσθέστε και καινούργιες λέξεις που εκφράζουν συγκινησιακές καταστάσεις και προσθέστε τις στην προηγούμενη λίστα στα πλαίσια των ‘διδακτικών στιγμών’.

Δημιουργήστε έναν πίνακα για ηρεμία – υπάρχουν δεκάδες τρόποι για να κάνουν ένα παιδί να ηρεμήσει από την πρώτη στιγμή που θα αισθανθεί θυμωμένο. Δυστυχώς, πολλά παιδιά δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να σκεφθούν και άλλες πιθανότητες. Εξαιτίας αυτού, μπαίνουν σε μπελάδες γιατί η μόνη συμπεριφορά που γνωρίζουν είναι οι ακατάλληλοι τρόποι για να εκφράσουν το θυμό τους. Συζητήστε, λοιπόν, με το παιδί για την περισσότερο αποδεκτή ‘εναλλακτική’ συμπεριφορά, όπως περίπατο, να σκεφθεί ένα γαλήνιο τοπίο, ν’ ακούσει μουσική, να χτυπήσει ένα μαξιλάρι, να παίξει μπάλα, να ζωγραφίσει, να μιλήσει σε κάποιον, να τραγουδήσει, ν’ αγκαλιάσει τη μαμά ή τον μπαμπά. Όταν το παιδί αποφασίσει ποια ‘τεχνική ηρεμίας’ θ’ ακολουθήσει, ενθαρρύνετέ το να χρησιμοποιεί την ίδια ακριβώς στρατηγική κάθε φορά που θα αισθάνεται να φουντώνει από θυμό.

Συμπερασματικά: Η διδασκαλία των παιδιών για εποικοδομητική προσέγγιση του θυμού τους δεν είναι εύκολη υπόθεση, ειδικά εάν η μόνη πρακτική που έχουν βιώσει είναι οι επιθετικοί τρόποι αντιμετώπισής του. Έρευνες μας διαβεβαιώνουν πως το να μάθεις νέες συμπεριφορές χρειάζονται περίπου 21 ημέρες επανάληψης. Η συμβουλή μου είναι: επιλέξτε κάποια μέθοδο που θεωρείτε πως το παιδί θα έχει επιτυχία και δώστε έμφαση μόνον σ’ αυτήν, με την συχνή επανάληψη λίγων λεπτών επί 21 ημέρες. Η πιθανότητα το παιδί σας να μάθει την νέα αυτή μέθοδο θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη εξαιτίας της συχνής επανάληψης, τρόπος που πάντοτε βοηθά στην απόκτηση νέων ικανοτήτων. Είναι, επίσης, ο καλύτερος τρόπος να αναχαιτίσετε τη σφοδρή επίθεση βίας και να βοηθήσετε το παιδί σας να οδηγηθεί σε πιο επιτυχημένα και γαλήνια μονοπάτια συμπεριφοράς, σε μια πιο γαλήνια ζωή.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου