21 Αυγούστου 2010

«Το χαρούμενο σχολείο»

Είναι ακόμη καλοκαίρι, όταν καθισμένος στην κουζίνα ενός σπιτιού κοντά στη θάλασσα
-με την πλάτη γυρισμένη στο απέραντο γαλάζιο, μήπως μπορέσω και συγκεντρωθώ- προσπαθώ να σκεφτώ για άλλη μια φορά την περιπετειώδη σχέση με το σχολείο.
Ο μεγάλος μου γιος, που θα πάει φέτος στην Ε’ δημοτικού, ήδη βαριαναστενάζει - κατά βάθος, δεν μπορώ να τον αδικήσω.

 
Θυμάμαι κάτι δικές μου επιστροφές τον Σεπτέμβριο, όπου η πόλη και το σχολείο με βάραιναν σαν τεράστιες πέτρες, και ναι, μπαίνω στη θέση του παιδιού και καταλαβαίνω πως το «πολύβουο και χαμογελαστό μελίσσι», που περιέγραφαν κάποιοι συγγραφείς παιδικών βιβλίων και τώρα πια κάποιοι βαριεστημένοι ρεπόρτερ καναλιών και εφημερίδων, βγάζοντας από τα συρτάρια τους περσινά και προπέρσινα ρεπορτάζ, απλούστατα δεν υπάρχει!

Ή ίσως υπάρχει αν κατέβουμε την ηλικιακή κλίμακα και φτάσουμε στον παιδικό σταθμό και στο νηπιαγωγείο.
Διότι όσο ο Μεγάλος μεμψιμοιρεί, τόσο η Μικρή ανυπομονεί. Γιατί βλέπετε θα πάει για πρώτη φορά στον παιδικό σταθμό, στο «σχολείο», όπως λέει η ίδια. Έχει ήδη επισκεφθεί τον χώρο, έχει γνωρίσει τις δασκάλες, έχει παίξει. Όλα αυτά τής έχουν προκαλέσει ενθουσιασμό. Είναι ίσως που συνέχεια δηλώνει και θέλει να είναι «μεγάλη» (δεν ξέρει ότι κάποτε στο μέλλον θα χαίρεται μόνον όταν την περνάνε για «μικρή»), αλλά και που θέλει να μιμηθεί τον Μεγάλο, τον οποίο θαυμάζει απεριόριστα.
Είναι ίσως και η... «άγνοια». Δεν γνωρίζει τι την περιμένει στο μέλλον... Όταν σε παραλαμβάνει ο εκπαιδευτικός μηχανισμός, σε παραδίδει ύστερα από καμιά δεκαπενταριά χρόνια με ψαλιδισμένη τη φαντασία, μ’ ένα κεφάλι γεμάτο κατά μεγάλο ποσοστό με άχρηστες γνώσεις, χωρίς βασικά εργαλεία για να καταλάβεις τον κόσμο γύρω σου, για να μπορέσεις να κάνεις μια συστηματική μελέτη, ακόμα και να γνωρίσεις τη φύση, τον εαυτό σου, το σώμα σου. 
Μπορεί, όμως, να είναι και κάτι άλλο. Κάτι που με βάζει σε σκέψεις και ίσως μπορούσε ν’ αλλάξει τα πράγματα. Μήπως είναι το δικό μου «αβγό του Κολόμβου»;
Η απάντηση που βρήκα, λοιπόν, είναι η «χαρούμενη γνώση». Τα παιδιά στον παιδικό σταθμό και στο νηπιαγωγείο μαθαίνουν παίζοντας και παίζουν μαθαίνοντας. Η γνώση δεν συνδυάζεται με βλοσυρά πρόσωπα και αυστηρούς κανόνες, με σώματα παιδιών που ακινητοποιούνται σε θρανία, ενώ είναι φτιαγμένα για την κίνηση και το παιχνίδι. Δεν συνδυάζεται με βαθμούς και εξετάσεις. Από αξιολογήσεις με το υποδεκάμετρο μιας μίζερης αντίληψης. Λες και η πραγματική μόρφωση μπορεί ποτέ να μπει στη ζυγαριά.
Και αναρωτιέμαι: Δεν θα μπορούσε η μάθηση να συνδυάζεται με τη χαρά; Δεν θα μπορούσαν τα παιδιά να εξακολουθήσουν να μαθαίνουν παίζοντας, ακόμα και βγαίνοντας έξω από τη σχολική αίθουσα; Από τα λίγα που θυμάμαι από το δικό μου σχολείο είναι τα αυτοκινητάκια ενός εμπνευσμένου καθηγητή φυσικής που μας έμαθε
-παίζοντας μαζί τους- βασικούς νόμους που δεν μπορούσαμε να καταλάβουμε με τίποτα. Θυμάμαι ακόμα έναν δάσκαλο από την ακριτική Λήμνο, που δίδασκε τα παιδιά καλλιεργώντας έναν ανθόκηπο και έναν λαχανόκηπο στο προαύλιο του σχολείου...
Μήπως κανείς δεν θέλει τους εμπνευσμένους δασκάλους; Μήπως όλοι, γονείς-δάσκαλοι- κράτος, φοβούνται να ξεφύγουν από την «πεπατημένη»; Μήπως κανείς δεν θέλει το διαφορετικό, γιατί απαιτεί προσπάθεια, χώρους και κονδύλια για την παιδεία; Μήπως η Πολιτεία προτιμά πειθαρχημένους και πειθήνιους πολίτες, αντί για ελεύθερους και μορφωμένους ανθρώπους;
Κι αν όλα αυτά για τη «χαρούμενη γνώση» είναι ουτοπία, τι κάνουμε εμείς σήμερα με τα παιδιά μας;
Να τα βγάλουμε έξω από το σχολικό σύστημα, αδύνατον. Τι μένει λοιπόν;
Ίσως να τους χαρίσουμε εμείς αυτήν τη «χαρούμενη γνώση». Να τους μάθουμε πράγματα παίζοντας και ταξιδεύοντας μαζί τους. Αφιερώνοντάς τους τον χρόνο και την προσοχή μας. Και μπορεί αυτά κάποτε να μπορέσουν να φτιάξουν ένα πιο χαρούμενο σχολείο για τα δικά τους παιδιά...

του Κώστα Στοφόρου, συγγραφέας και δημοσιογράφος στο www.familylige.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου